Εσείς ρωτάτε, εμείς απαντάμε!
Επειδή λαμβάνουμε συχνά τα ίδια ερωτήματα, συγκεντρώσαμε τις πιο συχνές απορίες για να δώσουμε απλές και έγκυρες απαντήσεις. Eστιάζουμε στην εκπόνηση μελέτης και στα έργα συντήρησης έργων τέχνης λύνοντας τις βασικές απορίες για το πώς ξεκινάει σωστά ένα έργο.
-
«Είμαι σε στάδιο αποκατάστασης του κτιρίου και μου ζήτησαν από την Αρχαιολογική Υπηρεσία μελέτη συντήρησης. Γιατί χρειάζεται;»
-
Η μελέτη συντήρησης καταγράφει την κατάσταση διατήρησης των δομικών και διακοσμητικών στοιχείων, όπως μαρμάρινα στοιχεία και τοιχογραφίες, του διατηρητέου κτιρίου και προτείνει τις κατάλληλες επεμβάσεις συντήρησης. Αποτελεί προϋπόθεση για την έγκριση του έργου και διασφαλίζει ότι οι απαιτούμενες εργασίες θα σχεδιαστούν σωστά από την αρχή, αποφεύγοντας καθυστερήσεις και δυσάρεστες εκπλήξεις στην πορεία του έργου.
- «Μπορεί να κάνει τη μελέτη συντήρησης ο μηχανικός που έχει ήδη αναλάβει το κτίριο μου;»
-
Όχι, σε καμία περίπτωση. Η μελέτη συντήρησης συντάσσεται αποκλειστικά από εξειδικευμένο συντηρητή αρχαιοτήτων και έργων τέχνης, εγγεγραμμένο στα Μητρώα του ΥΠΠΟ. Πρόκειται για επιστημονική μελέτη που αφορά τη διάγνωση των φθορών και τον σχεδιασμό των κατάλληλων επεμβάσεων συντήρησης. Για τον λόγο αυτό δεν μπορεί να υποκατασταθεί από άλλες ειδικότητες.
- «Εσείς μπορείτε να μου δώσετε προσφορά για τη μελέτη συντήρησης αν σας στείλω φωτογραφίες;»
-
Ναι, μπορούμε. Αρκεί να μας στείλετε όσο το δυνατόν πιο κατατοπιστικές φωτογραφίες των στοιχείων που χρειάζονται συντήρηση. Αν δεν γνωρίζετε τι ακριβώς απαιτεί συντήρηση, θα σας καθοδηγήσουμε εμείς. Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να αναλαμβάνουμε μελέτες σε όλη την ελληνική επικράτεια.
- «Εφόσον συμφωνήσουμε, πρέπει να έρθετε στο διατηρητέο ή στο έργο πριν την εκπόνηση της μελέτης συντήρησης;»
-
Φυσικά. Η αυτοψία αποτελεί απαραίτητο στάδιο της διαδικασίας, καθώς επιτρέπει την πλήρη καταγραφή των φθορών και των στοιχείων που θα συμπεριληφθούν στη μελέτη. Παράλληλα, πραγματοποιούνται δείγματα καθαρισμού και οι απαραίτητες μετρήσεις, ενώ όπου απαιτείται γίνονται και διερευνητικές τομές για τον έλεγχο πιθανής ύπαρξης τοιχογραφικού διακόσμου κάτω από τα επιχρίσματα.
- «Πόσο χρόνο χρειάζεται η σύνταξη μιας μελέτης συντήρησης;»
-
O απαιτούμενος χρόνος εξαρτάται από το μέγεθος και την πολυπλοκότητα του έργου. Μετά την αποστολή της προσφοράς μπορούμε να σας ενημερώσουμε με ακρίβεια για το χρονοδιάγραμμα. Εάν ο χρόνος σας πιέζει για την υποβολή του φακέλου, προσαρμόζουμε τον προγραμματισμό μας ώστε να ανταποκριθούμε άμεσα, χωρίς συμβιβασμούς στην ποιότητα της μελέτης.
- «Αν δεν φαίνεται κάτι σημαντικό σήμερα, γιατί να γίνουν διερευνητικές εργασίες;»
-
Πολλά ιστορικά στοιχεία βρίσκονται κρυμμένα κάτω από νεότερους σοβάδες ή επιχρίσματα. Οι διερευνητικές τομές βοηθούν να διαπιστωθεί αν υπάρχουν στοιχεία που πρέπει να προστατευθούν πριν ξεκινήσουν οι εργασίες αποκατάστασης.
-
«Ο εργολάβος μου είπε ότι μπορεί να “συντηρήσει” ο ίδιος μαρμάρινα, ξυλόγλυπτα και μεταλλικά διακοσμητικά στοιχεία και ότι δεν χρειαζόμαστε συντηρητές. Είναι όντως έτσι;»
-
Όχι, δεν είναι έτσι. Ο εργολάβος αφενός δεν νομιμοποιείται να επεμβαίνει σε ευπαθή ιστορικά υλικά, αφετέρου δεν διαθέτει την εξειδικευμένη γνώση για τις συμβατές και επιστημονικά τεκμηριωμένες επεμβάσεις συντήρησης. Το μόνο βέβαιο είναι ότι τέτοιες επεμβάσεις δεν επιτρέπονται και μπορεί να προκαλέσουν μη αναστρέψιμες φθορές στα ιστορικά υλικά.
- «Το κτίριο ή το αντικείμενο είναι δικό μου. Δεν μπορώ να αποφασίσω εγώ για το πώς θα γίνει η συντήρηση;»
-
Είναι μια απολύτως λογική απορία. Όταν πρόκειται για πολιτιστική κληρονομιά, είτε σε διατηρητέα κτίρια είτε σε έργα τέχνης, η προστασία τους διέπεται από τη σχετική νομοθεσία, καθώς αποτελούν δημόσιο αγαθό με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική αξία. Για τον λόγο αυτό απαιτείται η συνεργασία εξειδικευμένων επιστημόνων, ώστε κάθε επέμβαση να είναι σύμφωνη με τις αρχές προστασίας και διατήρησης.
- «Τώρα που μου ζήτησαν να γίνει συντήρηση, θα πάει πίσω όλο το έργο;»
-
Όχι απαραίτητα. Αν η διαδικασία οργανωθεί σωστά και ξεκινήσει έγκαιρα, η μελέτη και οι εργασίες συντήρησης εντάσσονται ομαλά στον συνολικό προγραμματισμό του έργου. Επιπλέον, λόγω της εξοικείωσής μας με τις απαιτήσεις και τις διαδικασίες της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, πολλές φορές η διεκπεραίωση συγκεκριμένων σταδίων γίνεται γρηγορότερα και πιο στοχευμένα, αποφεύγοντας καθυστερήσεις.
- «Φοβάμαι ότι η συντήρηση θα αυξήσει σημαντικά το κόστος του έργου. Είναι πράγματι έτσι;»
-
Ας είμαστε ειλικρινείς, θα υπάρξει επιπλέον κόστος. Η συντήρηση όμως αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της αποκατάστασης ενός μνημείου ή ιστορικού κτιρίου. Ωστόσο, η πραγματική της αξία φαίνεται στην πράξη. Για παράδειγμα, σε μια επανάχρηση ενός διατηρητέου ως ξενοδοχείο, η ύπαρξη αυθεντικών στοιχείων, όπως τοιχογραφίες ή μαρμάρινος διάκοσμος, ενισχύει σημαντικά την ταυτότητα και την εμπορική του δυναμική.
- «Δεν έχω ξαναεμπλακεί με μνημεία. Πώς μπορώ να είμαι σίγουρος/η ότι η διαδικασία θα γίνει σωστά και χωρίς απρόοπτα;»
-
Η σωστή προετοιμασία, η εμπειρία σε αντίστοιχα έργα και η γνώση των απαιτούμενων διαδικασιών συμβάλλουν ώστε ο φάκελός σας να υποβληθεί ολοκληρωμένα και το έργο να προχωρήσει με τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια και οργάνωση. Εσείς δεν χρειάζεται να ανησυχείτε για τα διαδικαστικά. Αυτή είναι η δική μας δουλειά.
- Στις ερωτήσεις απαντάει ο Νίκος Παπαγιαννόπουλος, MSc Συντηρητής αρχαιοτήτων & Έργων Τέχνης